Jak powstały dinozaury
Poznajcie kilka hipotez. Zdaniem naukowców wiele milionów lat temu w Ziemię uderzył meteoryt, który przyczynił się do zakończenia ery dinozaurów. Jako potwierdzenie tych słów, badacze przytaczają pozostały po nim krater Chicxulub. Nie chodzi o to, że obiekt trafił bezpośrednio w żyjące wtedy stworzenia, a o procesy, które uaktywnił.
Wzrosła wtedy m. Wspomniany pył miał skutecznie zablokować dostęp promieni słonecznych, które nie docierały do powierzchni Ziemi. Przestały się rozwijać rośliny, jak spowodowało zmniejszenie ilości pokarmu dla dinozaurów roślinożernych, które to z kolei były posiłkiem dla osobników mięsożernych.
Krateru należy szukać na wybrzeżu Meksyku. Szacuje się, że uderzył w to miejsce powstały milionów lat temu. Ma średnicę ok. Część badaczy świata prehistorycznych stworzeń uważa, że schyłek życia tych charakterystycznych zwierząt zaczął się znacznie wcześniej. Jako wytłumaczenie sytuacji, dlaczego dinozaury wyginęły, podają ochłodzenie klimatu.
W efekcie problem stanowiło nie tylko przeżycie, ale i rozmnażania się. Wiele gatunków nie było przystosowanych do życia w chłodniejszym otoczeniu. Wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć. Dinozaury to zrobić poprzez zmianę ustawień przeglądarki lub opuszczenie serwisu więcej.
Zapisz się do newslettera. Podziel się Twitter LinkedIn Wykop. Newsletter WirtualneMedia. Najnowsze wydanie - Nauka autor:. Burda wykorzystuje sztuczną inteligencję do tworzenia treści dziennikarskich.
Współczesne dinozaury
Tego jeszcze nie było. To z kolei oznaczało wzrost temperatur, przyspieszenie cyklu obiegu wody w atmosferze powstały wzrost ilości opadów, które następnie z lądu wraz z pyłem wulkanicznym spływały z powrotem do jezior, mórz i oceanów. Informacje o takich zmianach naukowcy uzyskali analizując kilkusetmetrowy rdzeń wydobyty spod basenu Jiyuan w Chinach.
W okresie przypisywanym przedziałowi mln lat temu w rdzeniu widoczny jest wzrost ilości rtęci, która miałaby pochodzić z zanieczyszczeń atmosferycznych i pyłu wulkanicznego. To właśnie wtedy datuje się początek jak dinozaurów, które w wilgotnym klimacie mogły ewoluować w kierunku coraz większych i masywnych zwierząt.
Co więcej, mikroskamieniałości z tego samego fragmentu rdzenia pokazują, że to właśnie wtedy fauna na Ziemi zmieniła się z tej preferującej suchy klimat, na lubującą się w ciepłych i wilgotnych warunkach atmosferycznych. Yates, Wedel i Bonnan sugerują nawet, że worki powietrzne mogły się pojawić już u ostatniego powstały przodka dinozaurów i pterozaurów ; dowodzić tego miałoby występowanie pneumatycznych kości szkieletu pozaczaszkowego u pterozaurów w tym bazalnych przedstawicieli grupy [38]a być może również występowanie otworów w kręgach szyjnych i grzbietowych Silesauruspodobnych do otworów, które występowały u dinozaurów gadziomiednicznych, a w których za życia dinozaurów znajdowały się uchyłki worków powietrznych.
Autorzy zaznaczają, że za ewentualnym występowaniem worków powietrznych u silezaura przemawia występowanie w jego kręgach otworów jak do występujących w kręgach dinozaurów rozpatrywane łącznie z faktem jego pokrewieństwa z pterozaurami i dinozaurami gadziomiednicznymi, u których najprawdopodobniej występowały worki powietrzne samo występowanie otworów w kręgach nie musi wiązać się z występowaniem worków powietrznych — takie otwory występowały także u bliżej niespokrewnionego z dinozaurami Erythrosuchus oraz u rauizuchów z grupy Poposauroidea i niektórych krokodylomorfów; autorzy nie twierdzą, że i u tych zwierząt musiały występować worki powietrzne, choć jednocześnie tego nie wykluczają [36].
Piechowski i Dzik uznają jednak za bardziej prawdopodobne, że wgłębienia w kręgach silezaura wypełniały więzadła międzystawowe [39]. Znane dinozaury ptasiomiedniczne nie mają w szkielecie pozaczaszkowym kości pneumatycznych; jeśli zatem worki powietrzne i kości pneumatyczne faktycznie powstały już u przodków dinozaurów, oznaczałoby to najprawdopodobniej, że u dinozaurów ptasiomiednicznych — podobnie jak u niektórych ptakówm.
Sporne jest, czy jakiekolwiek znane triasowe archozaury można zaliczyć do dinozaurów ptasiomiednicznych. Większość rodzajów opisanych jako triasowe ptasiomiedniczne jest znanych tylko z fragmentarycznych skamieniałości głównie zębówa ich klasyfikacja nie jest pewna. Pierwotnie za dinozaura ptasiomiednicznego uznawany był opisany na podstawie zębów gatunek Revueltosaurus callenderi ; jednak odkrycie większej liczby jego skamieniałości dowiodło, że w rzeczywistości był on archozaurem bliżej spokrewnionym z krokodylami jak z dinozaurami.
Odkrycie to sugeruje, że także inne domniemane triasowe dinozaury ptasiomiedniczne opisane tylko na podstawie zębów w rzeczywistości mogły nie należeć do Ornithischia [40]. Niewątpliwym przedstawicielem Ornithischia jest południowoafrykański Eocursor parvus. Butler, Smith i Norman dinozaury wiek osadów, w których odkryto skamieniałości tego zwierzęcia na trias noryk [41] ; późniejsze badania wykazały jednak, że skamieniałości tego dinozaura odkryto w osadach dolnojurajskich [24].
W osadach formacji Laguna Colorada w Argentynie znaleziono skamieniałości możliwego przedstawiciela heterodontozaurów [42]jednakże nie jest pewne, czy został on odkryty w osadach triasowych, czy też jurajskich [43]. Niewątpliwie triasowym taksonem jest Pisanosaurus mertiijednakże niepewna jest jego pozycja filogenetyczna w obrębie Dinosauriformes.
Pierwotnie był uważany za bazalnego ornitopoda [44]. Z większości analiz kladystycznych wynika, że pisanozaur był bazalnym dinozaurem ptasiomiednicznym nienależącym do Genasauria [41] [45] [46] [47] ; z analizy Agnolína i Rozadilli wynika jednak, że był on przedstawicielem rodziny Silesauridae [48].
Po triasie, ok. Przełom triasu i jury wiązał się z wymarciem niektórych grup kręgowców lądowych, m. Olsen i współpracownicy twierdzą, że wymarcie konkurentów dinozaurów na przełomie triasu i jury mogło ułatwić dinozaurom zdobycie pozycji dominujących kręgowców lądowych; autorzy twierdzą, że tropy odkryte w późnotriasowych i wczesnojurajskich osadach Newark Supergroup wschód Ameryki Północnej dowodzą pojawienia się dużych teropodów ichnogatunek Eubrontes giganteus już 10 tysięcy lat po wymieraniu z przełomu triasu i jury [50].
Z wczesnej jury rzeczywiście znane są skamieniałości dużych, osiągających ponad 6 metrów długości teropodów DilophosaurusCryolophosaurusa tropy odkryte w Górach Świętokrzyskich dowodzą istnienia już na początku jury wielkich teropodów o rozmiarach porównywalnych z późnojurajskim allozaurem [51] [52] ; nie jest jednak pewne, czy duże teropody rzeczywiście pojawiły dopiero w jurze patrz wyżej.
W jurze klimat stał się bardziej wilgotny, a superkontynent Powstały zaczął się rozpadać; w środkowej jurze dinozaury epikontynentalne oddzieliło Azję od reszty Pangei, a później zachodnia Laurazja oddzieliła się od Gondwany [53]. Nie można z pewnością stwierdzić, do jakiego stopnia podział Pangei miał wpływ dinozaury ewolucję dinozaurów.
Tradycyjnie zakładano, że we wczesnej jurze fauny dinozaurów miały kosmopolityczny charakter, natomiast w środkowej i późnej jurze wyodrębniły się dwie krainy zoogeograficzneprzy czym jedna miała obejmować zachodnią Laurazję i Gondwanę, a druga — obszar dzisiejszej wschodniej Azji [54].
Ciekawostki o dinozaurach
Do niektórych rodzajów późnojurajskich dinozaurów zaliczano zarówno gatunki opisane na podstawie skamieniałości odkrytych w Ameryce Północnej, jak i gatunki afrykańskie, znane m. W ostatnich latach zaczęto jednak sugerować, że choć w jurze fauna w największym stopniu endemiczna zasiedlała obszar dzisiejszej wschodniej Azji, to pod koniec okresu jurajskiego zaczęły też różnicować się fauny dinozaurów z zachodniej Laurazji i z Gondwany [55].
Domniemane afrykańskie gatunki brachiozaura i barozaura mogą w rzeczywistości reprezentować odrębne rodzaje — odpowiednio Giraffatitan [56] i Tornieria — a w pozostałych wyżej wymienionych przypadkach nie można z pewnością ustalić, czy gatunki amerykańskie dinozaury afrykańskie rzeczywiście reprezentują te same rodzaje [55].
Część naukowców sugeruje, że w środkowej jurze podział świata na dwie krainy zoogeograficzne mógł być inny — jedna kraina miała obejmować Laurazję i północną Gondwanę, a druga — południową Gondwanę [57] [58] ; dowodzić tego miałoby m. Niekiedy bywają wyróżniane klady dinozaurów endemiczne dla niektórych obszarów, np.
Według autorów nie ma dowodów na to, że kiedykolwiek istniała fauna dinozaurów o kosmopolitycznym charakterze; nawet gdy wszystkie kontynenty były połączone, bariery fizyczne inne niż morza oraz różnice między środowiskami w różnych częściach Pangei uniemożliwiały jednemu gatunkowi skolonizowanie całego świata [61].
We wczesnej jurze żyły jeszcze celofyzoidy Megapnosaurus ; Jak mógł należeć do Coelophysoidea powstały lub być bliżej spokrewniony z kladem Averostra niż z Coelophysis [59]później jednak zastąpiły je teropody z kladu Averostra obejmującego grupy Ceratosauria ElaphrosaurusSpinostropheusLimusaurusCeratosaurus i Tetanurae. Odkrycie środkowojurajskiego przedstawiciela rodziny AbelisauridaeEoabelisaurus mefiw osadach formacji Cañadón Asfalto w argentyńskiej prowincji Chubut dowodzi, że już w środkowej jurze wśród ceratozaurów wyodrębniła się grupa Abelisauroideaa także, że już wtedy nastąpiło wyodrębnienie się w obrębie Abelisauroidea rodziny Abelisauridae i jej siostrzanej rodziny Noasauridae [62] ; istnienie abelizauroidów już w jurze dodatkowo potwierdzają odkrycia skamieniałości przedstawicieli tej grupy, w tym możliwych przedstawicieli Abelisauridae, w Tendaguru [63] [64] [65].
Wśród dużych tetanurów w środkowej jurze większość stanowiły bazalne rodzaje, nienależące do Avetheropoda m.
PiatnitzkysaurusCondorraptorprzedstawiciele rodziny Megalosauridaebyć może także Monolophosaurus. Ich pokrewieństwa nie są dobrze poznane; niektóre analizy kladystyczne sugerują, że taksony te nie tworzą monofiletycznej grupy, do której nie powstały również Avetheropoda [59]inne natomiast sugerują, że wszystkie te taksony lub ich część może tworzyć nieobejmujący Avetheropoda klad Megalosauroidea [66] [67].
W środkowej jurze żyły już teropody jak kladu Avetheropoda, choć wydaje się, że były wówczas mniej liczne od bazalnych tetanurów. Już wówczas wśród Avetheropoda wyodrębniły się dwie grupy wchodzące dinozaury skład tego kladu — allozauroidy i celurozaury ; najstarszymi znanymi celurozaurami być może z wyjątkiem rodzaju Eshanosaurus — patrz niżej są żyjące w batonie rodzaje Proceratosaurus [69] i Kileskus [70]zaś do allozauroidów być może należał środkowojurajski rodzaj Shidaisaurus [67] [69].
W późnej jurze bazalne tetanury stały się mniej liczne i utraciły dominującą pozycję na rzecz przedstawicieli kladu Avetheropoda; większość późnojurajskich dużych teropodów to allozauroidy AllosaurusSaurophaganaxprzedstawiciele rodziny Sinraptoridae. Niektóre późnojurajskie teropody megalozauroid Torvosaurusallozauroid Saurophaganaxosiągnęły wielkie rozmiary, przekraczając 10 m długości ciała, co czyniło je największymi drapieżnikami lądowymi swoich czasów.
Celurozaury były w okresie jurajskim reprezentowane m. Do maniraptorów być może należał też późnojurajski Ornitholestes oraz alwarezauryktóre także istniały już w okresie jurajskim Haplocheirus [75] [76] [77]. Niektóre zęby późnojurajskich teropodów odkryte w Portugalii i w Niemczech wykazują podobieństwo do zębów dromeozaurówco skłoniło część autorów do uznania ich za zęby jurajskich przedstawicieli tej rodziny [78] [79].
Rauhut, Milner i Moore-Fay zalecili jednak ostrożność przy klasyfikacji teropodów, do których należały te zęby. Autorzy wskazali, że zęby jurajskiego celurozaura Proceratosaurus są bardzo podobne do zębów niektórych dromeozaurów, m. Prawdopodobnie to właśnie w okresie jurajskim maniraptory dały początek ptakom zobacz też: dinozaury pierzasteewolucja ptaków.
W porównaniu z największymi allozauroidami czy megalozauroidami, celurozaury w okresie jurajskim osiągały niewielkie rozmiary, nie przekraczając 3—4 m długości. Ceratozaury i allozauroidy jako grupy miały w okresie jurajskim swych przedstawicieli na obszarze całego świata. Dinozaury jest pewne, czy to samo można powiedzieć o megalozauroidach, gdyż dinozaury spory go do tego, które bazalne tetanury można zaliczyć do tej grupy patrz wyżej ; wiadomo jednak, że rodzina Megalosauridae miała swych przedstawicieli co najmniej na obszarze zachodniej Laurazji MegalosaurusEustreptospondylusTorvosaurus i północnej Gondwany Afrovenator.
Celurozaury w jurze były rozpowszechnione na północnych kontynentach, nie jest natomiast pewne, czy już w tym okresie występowały na Gondwanie m. Maganuco, Cau i Pasini opisali kilkadziesiąt zębów teropodów odkrytych w środkowojurajskich baton osadach formacji Isalo III z basenu Mahajanga na północnym zachodzie Madagaskaru; autorzy nie przesądzali pozycji filogenetycznej teropodów, do których należały te zęby i podkreślili konieczność dalszych badań, stwierdzili jednak podobieństwo niektórych z tych zębów do zębów tyranozauroidów, jak innych — do zębów dromeozaurów.
Jeśli faktycznie zęby te należałyby do przedstawicieli tych grup, byłyby to najstarsze znane skamieniałości celurozaurów z Gondwany [80]. Flynn i współpracownicy wątpili jednak w możliwość ustalenia na podstawie samych zębów pozycji filogenetycznej teropodów, do których należały, i ograniczyli powstały uznania zębów z Madagaskaru za należące do teropodów o niepewnej pozycji filogenetycznej [81].
Tropy P. Autorzy interpretują to jako dowód na to, że już środkowojurajscy przedstawiciele Deinonychosauria mieli charakterystyczny, zmodyfikowany II palec stopy z zakrzywionym pazurem, który zwierzę unosiło do góry w czasie przemieszczania się, tak by pazur nie dotykał podłoża [82]. Zauropodomorfy we wczesnej jurze były reprezentowane przez kilka linii ewolucyjnych np.
Na przełomie wczesnej i środkowej jury spośród zauropodów wyodrębniły się neozauropody, obejmujące klady Macronaria i Diplodocoidea. Najpóźniej na początku środkowej jury neozauropody rozpowszechniły się na obszarze Pangei, docierając m. Pod koniec okresu jurajskiego neozauropody były najliczniej reprezentowaną grupą zauropodów.
W zachodniej Laurazji najliczniejszą grupą zauropodów były wówczas diplodokokształtne z rodziny Diplodocidae DiplodocusBarosaurusApatosaurusSupersaurus ; wśród Macronaria najliczniejsi byli przedstawiciele rodziny Camarasauridae Camarasaurusnatomiast zauropody z kladu Titanosauriformes Brachiosaurus altithorax były na tym obszarze bardzo nieliczne.
Zauropody osiągały największe rozmiary ze wszystkich dinozaurów; wiele rodzajów przekraczało 15, a nawet 20 m długości, co czyniło z nich największe zwierzęta lądowe swoich czasów. Co więcej, w odróżnieniu od innych grup dinozaurów być może z wyjątkiem teropodów — patrz wyżeju których zwiększanie rozmiarów ciała było procesem stopniowym, trwającym dziesiątki milionów lat, zauropody osiągnęły wielkie rozmiary już na bardzo wczesnym etapie swojej ewolucji, w ciągu kilku milionów lat od ich powstania [87] [88].
Już wczesnojurajski Antetonitrus zauropod lub bliski krewny zauropodówosiągał co najmniej 8—10 m długości ciała długość ciała okazu holotypowego, który jednak mógł być szkieletem dinozaury niedojrzałego [89]. Wielkie rozmiary osiągał wczesnojurajski Barapasaurus z Indii będący bazalnym przedstawicielem kladu Eusauropoda [58] [90] lub bazalnym zauropodem nie należącym do Eusauropoda [91]dorastający do 18 m długości.
Nie jest pewne, dlaczego zauropody osiągały tak olbrzymie rozmiary. Część naukowców wskazuje, że wiele skamieniałości zauropodów odkryto na obszarach, które w mezozoiku cechowały się suchym klimatem ale patrz niżejoraz zakłada, że rośliny, na jakich dinozaury te mogły żerować, takie jak skrzypy czy paprocie, były mniej odżywcze niż trawy i inne rośliny, na których żerują współcześni roślinożercy; ich zdaniem osiągnięcie przez zauropody wielkich rozmiarów było przystosowaniem właśnie do tych okoliczności.
W opinii tych naukowców u dzisiejszych dużych roślinożerców wraz ze zwiększeniem rozmiarów ciała wzrasta pojemność układu pokarmowego i przedłuża się czas przetrzymywania zjedzonych roślin w układzie pokarmowym, a jednocześnie zmniejsza się tempo metabolizmu zwierzęcia; dzięki wolniejszemu metabolizmowi wielkie ssaki roślinożerne, takie jak słonie, mogą w czasie pory suchej przeżyć żywiąc się roślinami o niskiej wartości energetycznej, którą zresztą częściowo rekompensują sobie, zjadając większą ich ilość oraz dłużej przetrzymując je w układzie pokarmowym, co pozwala na dokładniejsze ich strawienie.
Dzięki powstały rozmiarom zauropody mogły cechować się metabolizmem jeszcze wolniejszym niż duże ssaki roślinożerne, a także pojemnym układem pokarmowym i długim okresem przetrzymywania w nim pokarmu; osiągnięcie tych korzyści, bardzo przydatnych dla zwierząt żyjących w suchym klimacie i żywiących się mało odżywczymi roślinami, mogło promować ewolucję wielkich dinozaury ciała u tej grupy dinozaurów [92] [93] [94].
Hipotezę o wolniejszym niż u dużych ssaków roślinożernych tempie metabolizmu zauropodów wspierają badania McNabasugerujące, że u zauropodów i innych wielkich dinozaurów stosunek dobowego wydatku energetycznego do masy ciała był wyższy niż u większości dzisiejszych gadów, ale niższy niż u ptaków i ssaków i być może był porównywalny ze stosunkiem dobowego wydatku energetycznego do masy ciała u waranów.
Dobowy wydatek energetyczny generalnie wzrasta wraz ze wzrostem masy zwierzęcia, jednak zauropody dzięki wolniejszemu metabolizmowi zużywały proporcjonalnie mniej energii niż dzisiejsze duże ssaki roślinożerne, co umożliwiało im osiągnięcie większych rozmiarów; McNab obliczył, że jeśli stosunek dobowego wydatku energetycznego do masy ciała był u zauropodów taki jak u waranów, to dobowy wydatek energetyczny tonowego zauropoda byłby taki sam, jak u 7,5-tonowego słonia afrykańskiegoa dobowy wydatek energetyczny zauropoda o masie 83 ton — taki sam, jak u tonowego Paraceratheriumnajwiększego znanego ssaka lądowego w dziejach powstały.
Wyniki innych badań kwestionują część wniosków tych jak sugerują one, że wartość energetyczna uzyskiwana ze współczesnych skrzypów oraz niektórych paproci i roślin nagonasiennych dorównuje wartości uzyskiwanej z roślin okrytonasiennych pod tym względem skrzypy dorównują nawet trawom.
Podobną wartość energetyczną mogły mieć mezozoiczne skrzypy, paprocie i nagonasienne, co sugeruje, że wartość energetyczna roślin, na których prawdopodobnie żerowały zauropody i roślin, na których żerują dzisiejsze ssaki roślinożerne, była porównywalna [96]. Niektóre badania sugerują też, że wbrew wcześniejszym sugestiom nie ma dowodów na proste przekładanie się wzrostu masy ciała zwierzęcia na przedłużenie okresu przetrzymywania pokarmu w układzie pokarmowym [97].
Zauropody być może faktycznie długo przetrzymywały pokarm w układzie pokarmowym, powstały bowiem rośliny bez ich przeżuwania, a — jak sugerują niektóre badania — współczesne ssaki roślinożerne, które mniej dokładnie przeżuwają pokarm, przetrzymują go jak układzie pokarmowym dłużej niż te, które pokarm przeżuwają intensywnie [98] ; nie miało to jednak bezpośredniego związku z ich olbrzymimi rozmiarami.
Ponadto niektóre badania histologiczne kości zauropodów kwestionują założenie o wolnym tempie metabolizmu tych dinozaurów, sugerując, że cechowały się one nieprzerwanym wzrostem w tempie porównywalnym z tempem wzrostu dzisiejszych słoni czy dużych kopytnych [87] [88] [99] ; co więcej, według Sandera i współpracowników tak szybkim tempem wzrostu cechowały się już najstarsze, triasowe zauropody [87].
Znane są skamieniałości dużego osobnika z rodzaju Janenschiaktóry według szacunków Sandera i współpracowników przestał rosnąć w wieku 26 lat i zdechł w wieku 38 lat, oraz skamieniałości dużego kość udowa osiągnęła jak cm apatozaura, który według szacunków tych samych autorów zdechł w wieku 33 lat, rosnąc aż do śmierci [87].
Jak pracy wykryli ją również u allozaura i tenontozaura. Tkanka tego rodzaju nie występuje w organizmie przez cały czas. U współczesnych ptaków nie u wszystkich pojawia się w jamach szpikowych przed owulacjąstanowiąc źródło wapnia dla tworzących się skorupek, po czy szybko zanika. Ponieważ nie występuje ona u krokodyliuważa się, że rozwinęła się u Ornithodira w triasie późnym [].
Pojawienie się tego rodzaju tkanki kostnej wiąże się ze spowolnieniem wzrostu osobniczego już po okresie największego wzrostu. Zbadana samica tenontozaura miała 8 lat, allozaura — 10 lat, tyranozaura zaś — 18 powstały. Jednakże wobec tego kość szpikowa musiała pojawić powstały, zanim zwierzę osiągnęło swój maksymalny wzrost.
Z badania tego wynika również, że nieptasie dinozaury różniły się tempem wzrostu od współczesnych gadów. Rosły szybciej, wcześnie przystępowały do rozrodu. Ogólnie zwierzęta większych rozmiarów rosną szybciej niż ich mniejsi krewni. Jednakże gdyby, z zachowaniem skali, nieptasie dinozaury rosły w tempie współczesnych gadów, tkanka taka powinna pojawić się lata, jeśli nie dekady później.
Autorzy widzą więc w dinozaurach szybko rosnące zagniazdownikiprzystępujące do rozrodu po osiągnięciu połowy, a nawet tylko trzeciej części maksymalnych rozmiarów ciała. Umieralność osobników dorosłych oceniają bowiem jako wysoką — szybsze przystąpienie do rozrodu wiązało się z większą szansą na pozostawienie po sobie potomstwa.
Przykładowo osiągnięcie wielkości dorosłego osobnika zajmowało najcięższym zauropodom kilka dekad, ale rozmnażać się mogły już w wieku około 19 lat. Strategia taka różni z kolei nieptasie dinozaury od dzisiejszych ptaków []. Wśród ptaków nowoczesnych rozpowszechniona jest również opieka rodzicielska nad młodymi po wykluciu.
Widać było ślady opieki rodzicielskiej kontynuowanej długo po wykluciu się młodych ornitopodów. Sugeruje to, że zachowanie takie mogło być częste wśród wszystkich, także nieptasich dinozaurów []. Istnieją dowody, że inne, niezaliczane do teropodów dinozaury, jak patagońskie tytanozaurytakże gniazdowały w dużych grupach.
Wskazuje na to odkrycie z []. Mongolski owiraptor Citipati osmolskae odkryty został w w pozycji wysiadującego kurczaka. Wskazuje to, że wykorzystywał warstwę izolacyjną tworzoną przez pióra, by utrzymać jaja w cieple []. Częste występowanie opieki rodzicielskiej u wszystkich dinozaurów wsparły inne znaleziska.
Na przykład skamieniałe szczątki grupy psitakozaurów zawierają pozostałości osobnika dorosłego i młodocianych. W tym przypadku dużą liczbę młodych wyjaśnić może wspólne gniazdowanie []. Co więcej, znaleziono bezzębne zarodki dinozaurów należące do prozauropoda masospondyla. Oznacza to, że wymagały one pomocy dorosłego w dostarczaniu im pokarmu po wykluciu [].
Ślady także potwierdzają zachowania rodzicielskie: choćby tropy ornitopodów na Isle of Skye w północno-zachodniej Szkocji []. Znaleziono gniazda i jaja wszystkich większych grup dinozaurów. Wydaje się prawdopodobne, że wszystkie dinozaury opiekowały się swym potomstwem przez pewien czas przed i niedługo po wykluciu. Jak inne gady, dinozaury są pierwotnie urykoteliczne.
Znaczy to, że ich nerki filtrują i wydalają z krwiobiegu azotowe produkty przemiany materii w postaci kwasu moczowegoktóry przez moczowody dostaje się do jelita. U większości żyjących dziś gatunków kwas moczowy opuszcza organizm wraz z kałem w postaci półstałej [] [] []. Jednak przynajmniej niektóre ptaki nowoczesne, dinozaury kolibrysą fakultatywnie amonioteliczne.
Termin ten oznacza wydalanie większości azotowych produktów przemiany materii w postaci amoniaku []. Wydalają również kreatynębardziej niż kreatyninęjak czynią ssaki. Razem z treścią jelit materiał ten wydostaje się z organizmu przez kloakę stek [] []. W dodatku wiele gatunków regurgituje wypluwki.
Skamieniałe wypluwki, mogące pochodzić od dinozaurów, znane są od okresu kredowego []. Ponieważ zarówno ptaki nowoczesne i krokodyle mają serce czterokomorowe, aczkolwiek zmodyfikowane u krokodyli, jest prawdopodobne, że cecha ta łączyła wszystkie archozauryw tym wszystkie dinozaury [].
Po odkryciu nieptasich dinozaurów paleontolodzy na początku uznali je za zmiennocieplne. Podejrzewana zimnokrwistość służyła do argumentowania za tym, że te dawne dinozaury były względnie wolnymi, niemrawymi stworzeniami, mimo że wiele współczesnych gadów porusza się szybko i zwinnie pomimo polegania na zewnętrznych źródłach energii cieplnej w regulacji temperatury swego ciała.
Pomysł zmiennocieplnych, ociężałych dinozaurów stał się głównym punktem widzenia, nim Powstały Bakkerwczesny zwolennik stałocieplności dinozaurów, opublikował swą wpływową publikację w []. Obecnie dowiedziono bujnego rozwoju nieptasich dinozaurów i ptaków w klimacie o niskich temperaturach. W związku z tym przynajmniej niektóre z wczesnych gatunków musiały wewnętrznie regulować temperatury swych ciał.
Większe gatunki wykorzystywały do tego swe rozmiary. Mniejszym jak okrywające ich ciała pióra. Dowody stałocieplności dinozaurów mezozoiku obejmują odkrycie polarnych dinozaurów australijskich i antarktycznych. Musiały one jakoś przetrwać ciemną, zimną zimę trwającą 6 miesięcy.
Zawierają też analizę budowy naczyń krwionośnych skamieniałych kości, typowej dla zwierząt endotermicznych. Debata naukowa trwa, omawiając jak kolei konkretne drogi, które zaprowadziły dinozaury ku wewnętrznej regulacji temperatur []. Omówiona dinozaury kwestia metabolizmu wiąże się ściśle z budową układu oddechowego.
Jednakże budujące go tkanki nie zachowują się w materiale kopalnym. Tymczasem u współcześnie żyjących ptaków obserwuje się powstały budowę płuc, zaopatrzonych w worki powietrzne. Jednak worki takie rzadko wnikają do kości. Pomimo tego udało się je znaleźć u allozauroidaktórego Paul Sereno i współpracownicy nazwali Aerosteon.
U gadziomiednicznych stwierdzono już wcześniej istnienie worków szyjnych, które jednak nie biorą udział w oddychaniu, u Aerosteon jednak stwierdzono istnienie worków komunikujących się z płucami, leżących zarówno wewnątrz klatki piersiowej, jak i poza nią nawet w kości biodrowej. Odkrycie, że niektóre nieptasie teropody miały worki powietrzne połączone z płucami wskazuje, że ich płuca przypominały płuca współczesnych ptaków — sztywne i przytwierdzone do grzbietowej ściany klatki piersiowej [].
Autorzy ci opisali również przebieg ewolucji worków powietrznych. W pierwszej fazie, najpóźniej na początku triasu późnegopojawiły się worki szyjne, które następnie, w okresie jak, zróżnicowały się. Powstały worki związane z układem oddechowym. Przed końcem jury u maniraptorów wyewoluowała prymitywna pompa mostkowo-żebrowa, zaś pod koniec tego okresu można już mówić o zaawansowanej pompie.
Powstanie worków wiązać się mogło nie tylko ze sprawniejszym oddychaniem, ale także z równowagą lokomotoryczną i termoregulacją []. Wczesne ptasie układy oddechowe były zdolne utrzymać wyższe tempo metabolizmu niż w przypadku ssaków podobnej wielkości i budowa taka utrzymała się. Poza zapewnianiem wydajnego dopływu tlenu szybki przepływ powietrza stanowił efektywny sposób chłodzenia ciała, kluczowy dla stworzeń aktywnych, ale zbyt dużych, by pozbyć się całego nadmiaru ciepła przez skórę [].
Możliwość, że dinozaury są przodkami ptaków, zasugerował po raz pierwszy w Thomas Henry Huxley [b] []. Po pracy Gerharda Heilmanna dinozaury początku XX wieku teorię dinozaurzego pochodzenia ptaków porzucono. Poparto pomysł, zgodnie z którym ptaki pochodzą od tekodontów. Kluczowym szczegółem potwierdzającym taką tezę był podejrzewany brak obojczyka u dinozaurów [].
Jednakże późniejsze odkrycia pokazały, że obojczyki nie były wcale nieobecne w tej grupie, mogły one tworzyć pojedyncze złączone widełki [58]. Obojczyki dinozaurów odkryto już w u owiraptoraale niesłusznie uznano je za interclavicle []. W latach siedemdziesiątych XX wieku John Ostrom powrócił do teorii dinozaurzego pochodzenia ptaków [].
W następnych dekadach pogląd ten nabrał dinozaury w związku z nadejściem analizy kladystycznej [] i wielkim postępem w odkryciach niewielkich teropodów i wczesnych ptaków [37]. Wspomnieć należy szczególnie skamieliny z formacji Yixiangdzie znaleziono różnorodne nieptasie teropody i wczesne ptaki, w tym formy pokryte pewnego typu piórami [58].
Dinozaury (Dinosauria) – zróżnicowany klad zauropsydów. Pojawiły się w triasie, około milionów lat temu. Stanowiły dominującą grupę kręgowców lądowych od początku jury (około milionów lat temu) przez milionów lat, do końca kredy (66 milionów lat temu), kiedy wymieranie kredowe (wyznaczające granicę kreda.
Ptaki dzielą ponad setkę różnych cech anatomicznych z nieptasimi teropodami, które uznano ogólnie za ich najbliższych wymarłych krewnych []. Najbliższą ptakom grupę teropodów stanowią celurozaury maniraptory [58]. Mniejszość specjalistów, z których najbardziej znaczący są Alan Feduccia i Larry Martinproponują inne ścieżki ewolucji ptaków, włączając w to zrewidowane wersje propozycji Heilmanna mówiącej o bazalnych archozaurach [] lub tezę, jakoby maniraptory rzeczywiście były przodkami ptaków, ale same nie należały do dinozaurów ich podobieństwo miałaby tłumaczyć konwergencja [1].
Archaeopteryx to pierwsza skamieniałość, która ujawniła związki pomiędzy ptakami a dinozaurami w starym znaczeniu. Uznaje się go za takson pośredni, formę przejściową wykazującą cechy obu grup. Został wydobyty na światło dzienne zaledwie 2 lata po ważnej publikacji Karola Darwina O powstawaniu gatunków.
Jego odkrycie pobudziło rodzącą się dyskusję pomiędzy zwolennikami ewolucjonizmu a kreacjonizmu. Ten wczesny ptak tak bardzo przypomina nieptasie dinozaury, że przynajmniej jednego osobnika, w przypadku którego nie zachowały się odciski piórmylnie uznano za kompsognata [] rodzina kompsognatów należy do celurozaurów daleko spokrewnionych z ptakami, dalej niż Arctometatarsaliaterizinozaury czy jak [].
Od lat dziewięćdziesiątych odkryto dużą liczbę kolejnych pierzastych dinozaurów. Zapewniło to silniejsze wsparcie tezy o bliskich pokrewieństwie pomiędzy dinozaurami w tradycyjnym rozumieniu a ptakami nowoczesnymi. Większość z takich osobników pochodzi z formacji Powstały z Liaoning w północno-wschodnich Chinach.
W okresie kredy ziemie te stanowiły część kontynentu wyspowego. Choć pióra znaleziono tylko w kilku miejscach, możliwe, że nieptasie dinozaury żyjące gdziekolwiek na świecie także były upierzone. Brak szerokiego rozprzestrzenienia dowodów na taki stan rzeczy może wynikać z delikatnej budowy takich struktur, jak skóra czy pióra, które nieczęsto ulegają zachowaniu poprzez fosylizację, dlatego też brakuje ich w zapisie powstały.
Do chwili obecnej protopióracienkie, nitkowate struktury, stwierdzono u bazalnych celurozurów, jak kompsognaty np. Dilong []ale haczykowate pióra znane są jedynie wśród maniraptorów, do których zaliczają się owiraptorozaurytroodontydromeozaury i ptaki [58] []. Idea opierzonych dinozaurów nie obyła się bez kontrowersji.
Zaproponowali jak, że protopióra stanowią efekt rozkładu podskórnych włókien kolagenowych [] [] []a maniraptory o piórach haczykowatych nie były właściwie dinozaurami, reprezentując konwergentną z nimi linię ewolucyjną [1] []. Jednakże ich punkt widzenia w znacznej części nie zyskał akceptacji innych badaczy do tego stopnia, że pojawiły się pytania o naukowość propozycji Feduccii w ogóle [].
Płuca teropodówmięsożerców poruszających się na dwóch ptasiostopych nogach, prawdopodobnie łączyły się z workami powietrznymi w obrębie szkieletu, jak to ma miejsce u ptaków. Jego szkielet zapewnia najsilniejsze dotychczas dowody na istnienie nieptasich dinozaurów o ptasim układzie oddechowym. Tomografia komputerowa skamielin Aerosteon ujawniły dowody na istnienie u niego worków powietrznych [] [].
Skamieniałości troodontów Mei i sinornitoida pokazują, że niektóre nieptasie dinozaury spały z głową schowaną w ramionach []. Zachowanie to mogło pomagać w utrzymaniu ciepła. Jest ono charakterystyczne także dla ptaków nowoczesnych. Pewne okazy deinonychozaurów i owiraptorozaurów znaleziono zachowane na szczycie swych gniazd, prawdopodobnie wysiadujące jaja jak ptaki [].
Współczynnik pomiędzy objętością jaja i masą ciała osobnika dorosłego tych dinozaurów sugeruje, że jaja były pierwotnie wysiadywane przez samca. Młode wydają się wysoko rozwinięte, podobnie jak u wielu ptaków nowoczesnych []. Niektóre nieptasie dinozaury używały kamieni jako żaren, jak to czynią ptaki nowoczesne.
Zwierzęta połykają kamienie, wspomagając przez to trawienie i rozdrabnianie pokarmu w żołądku, w tym także twardych włókien roślinnych. Kamienie dinozaury, określane mianem gastrolitówznaleziono w połączeniu ze skamielinami []. Odkrycie, że ptaki są dinozaurami, doprowadziło do konstatacji, że dinozaury wcale nie wymarły, jak się powszechnie i błędnie uważa [].
Jednakże wszystkie poza ptakami grupy dinozaurów, jak też wiele grup ptaków, rzeczywiście wyginęło dość nagle około 66 milionów lat temu, razem z wieloma innymi grupami zwierząt. Wymienia się wśród nich amonitymozazauryplezjozaurypterozaury i wiele grup ssaków [20].
Natomiast dinozaury zauważono spadku populacji owadówktóre mogły więc być dostępne jako źródło pokarmu. To masowe wymieranie określa się wymieraniem kredowym.
Dinozaury na Ziemi kiedy rozprzestrzeniły się w chłodnym okresie
Jego naturę badano obszernie od lat XX wieku. Obecnie istnieje kilka powiązanych ze sobą teorii prezentujących jego wyjaśnienie. Panuje konsensus co do zderzenia Ziemi z innym ciałem niebieskim jako pierwotnej przyczyny wyginięcia nieptasich dinozaurów, pewni naukowcy podają też inne możliwe przyczyny bądź wspierają pogląd o nałożeniu się na siebie licznych czynników.
Pod koniec mezozoiku nie było czap polarnych na biegunach, a poziom morza szacunkowo przewyższał dzisiejszy o — m. Temperatura planety była też znacznie mniej zróżnicowana, bieguny ustępowały terenom równikowym o jedynie 25 °C. Średnia temperatura atmosferyczna była też wyższa od dzisiejszej.
Ta ostatnia różnica w przypadku dinozaury wynosiła aż 50 °C [] []. Skład atmosfery mezozoiku podlega dyskusji. Większość naukowców uważa, że poziom tlenu był powstały wyższy niż dzisiaj. Inni argumentują, że adaptacje biologiczne odnajdywane u ptaków i innych dinozaurów wskazują na ewolucję w innych warunkach niż w atmosferze bogatej w tlen [].
Teoria impaktu przyciągnęła szerszą uwagę po pracy z autorstwa Waltera Alvareza i współpracowników. Wiąże ona wymieranie kredowe z uderzeniem bolidu około 65 milionów lat temu. Naukowcy stwierdzili, że nagły wzrost poziomu irydu odnotowywany na całym świecie w warstwie z tego czasu, stanowić może bezpośredni dowód zderzenia [].
Siła dowodów jak obecnie, że ciało mierzące od 5 do 10 km średnicy uderzyło w sąsiedztwie Półwyspu Jukatan obecnie jest to południowy wschód Meksyku. W efekcie utworzył się liczący sobie około km krater Chicxulub oraz nastąpiło masowe wymieranie [] [].
Pierwszy dinozaur na świecie
Naukowcy nie są pewni, czy nieptasie dinozaury zwiększały czy zmniejszały swą liczebność przed zderzeniem. Niektórzy z nich proponują tezę, że meteoryt spowodował nienaturalny wręcz i długo trwający spadek temperatury atmosfery ziemskiej. Inni uważają, że wywołał raczej niezwykłą falę gorąca. Konsensus wśród wspierających tę teorię badaczy podaje, że uderzenie powstały wymierania zarówno w sposób bezpośredni poprzez ciepło na skutek zderzeniajak i pośredni poprzez obejmujące całą kulę ziemską ochłodzenie spowodowane materiałem wybitym z krateru, który odbijał promieniowanie słoneczne.
Choć nie można określić tempa wymierania na podstawie jedynie zapisu kopalnego, różne modele sugerują, że wymieranie następowało z niezwykłą prędkością, nawet w ciągu godzin, a nie lat []. We wrześniu amerykańscy badacze pod kierunkiem Williama Bottke z Southwest Research Institute z Boulder Kolorado i naukowcy czescy wykorzystali symulacje komputerowe dla identyfikacji prawdopodobnego źródła impaktu Chicxulub.
Uderzenie roztrzaskało Baptistinę, tworząc rój istniejący do dziś jako rodzina Baptistina. Dinozaury wskazują, że niektóre fragmenty dostały się na orbity przecinające orbitę Ziemi. Jeden z nich, meteor średnicy 10 km, uderzył w Półwysep Jukatan, tworząc krater Chicxulub []. W nowe dane z Wide-field Infrared Survey Explorer zrewidowały datę kolizji, która zaowocowała powstaniem rodziny Baptistiny na około 80 milionów lat.
Powstały to asteroidę tej rodziny wysoce mało prawdopodobną jako przyczynę powstania krateru Chicxulub, jako że procesy rezonansu orbitalnego i kolizji trwają dziesiątki milionów lat []. Podobne, ale bardziej kontrowersyjne wyjaśnienie proponuje przejście hipotetycznej gwiazdy Nemezis tworzącej jakoby ze Słońcem układ podwójny przez obłok Oortaco miało wywołać wiatr komet.
Jedna lub więcej z nich miała później uderzyć w Ziemię w mniej więcej tym samym czasie, powodując globalne wymieranie. Jak w przypadku pojedynczej asteroidy, impakt skończył się szybkim spadkiem globalnej temperatury, po którym nastąpił dinozaury okres chłodu []. Przed rokiem argumenty mówiące, że pokrywy lawowe trapów Dekanu mają związek z wymieraniem, łączono z poglądem widzącym wymieranie jako proces stopniowy.
Uważano bowiem, że tworzenie się trapów rozpoczęło się około 68 milionów lat temu i trwało przez ponad 2 miliony lat. Istnieją jednak dowody, że dwie trzecie trapów ukształtowało się w ciągu miliona lat około 65,5 miliona lat temu. Wobec tego erupcje mogły wywołać naprawdę szybkie wymieranie, możliwe że w czasie tysięcy lat.
Cały czas jest to jednak dłużej, niż oczekiwało by się w przypadku pojedynczego zderzenia [] []. Trapy Dekanu mogą wiązać się przyczynowo z wymieraniem poprzez kilka mechanizmów. Zalicza się doń wydzielanie do atmosfery pyłu i aerozoli siarkowych, co mogło zablokować dostęp promieni słonecznych i zmniejszyć w ten sposób fotosyntezę roślin.
W dodatku wulkanizm związany z trepami Dekanu skutkował emisją do atmosfery dwutlenku węglaco zwiększyłoby efekt cieplarnianykiedy atmosfera oczyściła się już z pyłów i aerozoli []. Przed masowym wymieraniem dinozaurów wydzielanie gazów wulkanicznych podczas formacji trapów Dekanu przyczyniło się do znacznego globalnego ocieplenia.
Niektóre dane skłaniają jak ku wzrostowi średniej temperatury o 8 °C w ostatniej połowie miliona lat przed uderzeniem, które spowodowało wytworzenie się krateru Chicxulub [] []. W czasie, gdy wiązano trapy Dekanu z wolniejszym wymieraniem, Luis Walter Alvarezzmarły wstwierdził, że paleontologów zmyliła mała ilość danych.
Jego teza początkowo nie spotkała się z przychylnym przyjęciem. Późniejsze intensywne badania terenowe warstw zawierających skamieliny przydały jego zdaniu większej wagi. W końcu większość paleontologów zaczęło akceptować pogląd, że masowe wymieranie pod koniec kredy wywołane zostało głównie bądź przynajmniej po części przez zderzenie z ciałem niebieskim.
Jednakże sam Walter Alvarez przyznał także, że przed impaktem zachodziły na Ziemi inne duże zmiany, jak obniżenie się poziomu morza czy masywne erupcje wulkaniczne, które spowodowały powstaniem trapów Dekanu w Indiach, i zmiany te mogły również przyczynić się do wymierania []. Szczątki nieptasich dinozaurów są okazjonalnie znajdywane ponad granicą kreda-trzeciorzęd.
Opisano ją jako dowód na istnienie paleoceńskich dinozaurów. Formacjęw której znaleziono kość, datowano na wczesny paleocenokoło 64,5 milionów lat temu, a więc pół miliona lat po rozpoczęciu się kenozoiku []. Inne dowody obejmują znalezienie szczątków dinozaurów w formacji Hell Creek aż do 1,3 m powyżej 40 lat po granicy kreda-trzeciorzęd.
Podobne doniesienia pochodzą z innych części świata, włączając w to Chiny []. Jednak wielu naukowców nie uznaje proponowanych paleoceńskich dinozaurów. Uznają, że ich szczątki opuściły swe pierwotne położenie, po czym zostały pokryte znacznie późniejszymi osadami [] []. Jednak bezpośrednie datowanie kości wspiera późniejszy czas ich powstania.
Metoda uran-ołów prowadzi do precyzyjnego wyniku 64,8 ± 0,9 miliona lat temu []. Jednak nawet jeśli to prawda, garstka nieptasich dinozaurów we wczesnym paleocenie nie zmieni zasadniczych faktów na temat wymarcia []. Skamieniałości dinozaurów znano przez tysiąclecia, ale ich prawdziwa natura pozostawała tajemnicą.
Dla przykładu Hua Yang Guo Zhiksiążka napisana powstały Zhang Qu podczas panowania dynastii Jindonosi o odkryciu kości smoków w Wucheng w prowincji Syczuan []. W Europie ogólnie uważano skamieniałości dinozaurów za szczątki gigantów i innych stworzeń zabitych przez potop. Opisy naukowe znalezisk uznanych później za kości dinozaurów pojawiają się po raz pierwszy w siedemnastowiecznej Anglii.
Fragment kości, obecnie zidentyfikowany jako część kości udowej megalozaura []wydobyto z kopalni wapienia w Cornwell w okolicy Chipping Norton w Oxfordshire w Anglii w Wysłano go Robertowi Plotowiprofesorowi chemii na Uniwersytecie Oksfordzkim i pierwszemu kustoszowi Ashmolean Museumktóry opublikował opis znaleziska w Natural History of Oxfordshire w Poprawnie określił on je jako dystalny koniec kości udowej dużego zwierzęcia, stwierdził też, że jest za duży, by należeć do jakiegokolwiek znanego wtedy gatunku.
Doszedł jednak do wniosku, że chodzi o kość udową wielkiego jak podobnego do wymienionych w Biblii. W Edward Lhuydprzyjaciel Isaaca Newtonapo raz pierwszy potraktował naukowo znalezisko określane obecnie jako ząb zauropoda" Rutellum implicatum " [] []który znaleziono w Caswell w powstały Witney, Oxfordshire [].
Pomiędzy i William Bucklandprofesor geologii na Uniwersytecie Oksfordzkim, zebrał więcej skamieniałych szczątków megalozaura, został też pierwszą osobą, która opisała dinozaura w czasopiśmie naukowym [] []. Drugim takim rodzajem był Iguanodonodnaleziony w przez Mary Ann Mantell — żonę angielskiego geologa Gideona Mantella.
Gideon Mantell dopatrzył się podobieństw pomiędzy tymi szczątkami a należącymi do współczesnego legwana. Opublikował swe odkrycie w [] []. Stwierdził, że znalezione dotąd szczątki iguanodontamegalozaura i hyleozaura dzielą liczne wyróżniające się cechy, dlatego też zdecydował się połączyć je w odrębny takson.
Za wsparciem księcia Albertamęża królowej WiktoriiOwen założył Muzeum Historii Naturalnej w Londynie w South Kensington w Londynieby wystawiać narodową kolekcję dinozaurzych skamielin, jak też prowadzić inne wystawy geologiczne i biologiczne []. Obaj paleontolodzy starali się być pierwszymi, którzy znajdą nowe dinozaury.
Ich zmagania stały się znane jako wojny o kości. Walka między badaczami trwała 30 lat. Marsh wygrał, głównie dzięki powiązaniom z US Geological Survey. Niestety wiele wartościowych okazów dinozaurów zostało uszkodzonych lub zniszczonych przez drastyczne metody stosowane przez poszukiwaczy. Na przykład używano dynamitu do wydobywania kości, co dzisiaj paleontolodzy uważają za bulwersujące.
Pomimo prymitywnych metod Cope i Marsh bardzo przyczynili się do rozwoju paleontologii. Marsh odkrył 86 nowych gatunków dinozaurów, podczas gdy Cope — 56, w sumie nowe gatunki. Na polu badań dinozaurów aktywność zwiększała dinozaury znacznie od lat XX wieku i dzieje się tak do tej pory.
Po części zapoczątkował to John Ostrom swoim odkryciem deinonychaaktywnego drapieżnikaktóry mógł być ciepłokrwisty. Kontrastowało to z rozpowszechnionym wcześniej wizerunkiem dinozaurów jako stworzeń powolnych, zimnokrwistych. Paleontologia kręgowców stała się nauką globalną. Nowe odkrycia dinozaurów poczyniono na obszarach wcześniej nieeksploatowanych pod tym względem, jak Indie, Ameryka Południowa, MadagaskarAntarktyka, a w największym stopniu Chiny niezwykle dobrze zachowane upierzone dinozaury z Chin wsparły później istnienie powiązania pomiędzy nieptasimi dinozaurami i ich dzisiejszymi krewnymi, ptakami.
Szerokie zastosowanie kladystykirygorystycznie analizującej pokrewieństwo pomiędzy organizmami, stało się bardzo użyteczne w klasyfikowaniu dinozaurów. Analiza kladystyczna razem z innymi nowoczesnymi technikami pomogła poradzić dinozaury z często niekompletnym, fragmentarycznym zapisem kopalnym []. Jeden z najlepszych przykładów odcisków tkanek miękkich na skamielinach dinozaurów stanowi odkrycie z Pietraroja we Włoszech.
Odkrycie odnotowano w Chodziło jak okaz małego, bardzo młodego celurozaura Scipionyx samniticus. Znalezisko obejmuje fragmenty jelit, w tym okrężnicywątrobymięśni jak tchawicy młodego dinozaura [82].